:: Wielkopolskie Muzeum Walk Niepodległościowych w Poznaniu

Die Mauer ist kaputt! - wystawa fotografii Lecha Dymarskiego

9 listopada 1989 roku (w Polsce jest już rząd Mazowieckiego, peerelowska bezpieka już nie reglamentuje podróży zagranicznych) Jasio Plewa zaproponował: jedźmy do Berlina, odwiedzimy Edwarda Klimczaka – podziękujesz mu za jego emigracyjną działalność na rzecz „Solidarności”… a przy okazji obalimy mur (z rozkazu komunisty Waltera Ulbrichta postawiony w roku 1961). Tego dnia wieczorem Biuro Polityczne komunistycznej partii Niemieckiej Republiki Demokra-tycznej uchwaliło nowe „prawo wyjazdowe”, zezwalające m.in. obywatelom Berlina (stolicy DDR) na wizytę w Berlinie Zachodnim. Władze DDR były albowiem w panice: z powodu „pieriestrojki” Gorbaczowa ustępowała ścisła kuratela Moskwy nad towarzyszami z „Deutsche Dramatische Republik”. Przed kilkoma miesiącami polscy komuniści podzielili się władzą z „Solidarnością”, 11 września Węgrzy otworzyli granicę z Austrią, przez którą obywatele DDR zmierzają do dostatnich, kapitali-stycznych „lepszych Niemiec” – Bundesrepublik Deutschland. Obywatele DDR od kilku miesięcy, korzystając z reglamentowanego prawa wjazdu do krajów „demokracji ludowych”, masowo uciekają przez Polskę, Czechosłowację, Węgry na Zachód. Wielu chce się połączyć z rodzinami. W Berlinie i Lipsku odbyły się kilkugo-dzinne demonstracje. Jesień Ludów 1989. 10 listopada, przed południem, pociąg stanął na granicy polsko-dedeerowskiej. Wschodnioniemieckie straże – tak jak i my – jeszcze nie wiedzą, że pęka Mur. Nieśpieszna kontrola dokumentów i bagaży. W naszym przedziale rodzina handlowców, na półkach akordeony – dobrze schodzą w Niemczech. Strażnik ma przypiętą do pasa grubą księgę – znajduje w niej moje nazwisko. Wychodzi na peron z moim paszportem. A więc jestem na liście Stasi (DDR-owska bezpieka), jakiż zaszczyt! Naradza się z innymi, mowa coś o telefonowaniu, przechodzi na kolejny peron, znika w budce. Czas mija, pociąg stoi. Współpasażerowie spoglądają na mnie z niejakim respektem: co on musiał szmuglować, że go tak sprawdzają? Jasio głośno żartuje: nasi wypuścili cię z pudła, a teraz wsadzą cię Szwaby… Podobno w Magdeburgu założyli centralne ogrzewanie… Strażnik wychodzi z budki z rozterką na twarzy – zdaje się, że centrala nie odpowiada. Naradza się z kompanami, w końcu jeden rozstrzyga: jak już był w Honolulu, to niech sobie do Berlina jedzie (w paszporcie dostrzegł wizę do Wenezueli wystawioną w USA). Wysiedliśmy po wschodniej stronie i tam dopadł nas tumult – tłum walił na Zachód! Co się dzieje? Die Mauer ist kaputt! Strażnicy na przejściu jeszcze usiłują, z przyzwyczajenia, sprawdzać dokumenty, ale tłum napiera i otwiera się na oścież brama. W Berlinie Zachodnim i nam udziela się euforia. Następnego dnia pod Bramą Brandenburską wiec na rzecz zburzenia muru. Smagani wiatrem historii i ośmieleni flaszką wina wykrzykujemy za Johnem Kennedym: Ich bin ein Berliner!

Lech Dymarski

Z okazji 20. rocznicy upadku „Muru Berlińskiego” Wielkopolskie Muzeum Walk Niepodległościowych w dniach
6 listopada – 14 grudnia 2009 na Starym Rynku przed Odwachem prezentuje wystawę plenerową fotografii Lecha Dymarskiego pt. „Die Mauer ist kaputt!”

kuratorzy wystawy:
Barbara Fabiańska, Marcin Wiśniewski