Muzeum otwarte zostało 31 sierpnia 1979 r. w Forcie VII - Colomb. Obiekt ten, zbudowany przez władze pruskie w latach 70-ych XIX w. był jednym z elementów zewnętrznego pierścienia fortów, okalających miasto na przełomie XIX i XX w.
W dniu 10 X 1939 r., niemieckie władze okupacyjne usytuowały w nim pierwszy na ziemiach polskich obóz koncentracyjny, a następnie obóz przejściowy dla ludności
w Wielkopolski. W marcu 1941 r., obóz w Forcie VII otrzymał nazwę Aresztu Śledczego Policji Bezpieczeństwa i Obozu Pracy Wychowawczej. Więziono tu i tracono wielkopolską
inteligencję podejrzewaną o antyniemiecką działalność polityczną lub wojskową (powstańcy wielkopolscy, powstańcy śląscy), a w późniejszym okresie przedstawicieli działających na
terenie „Kraju Warty" organizacji konspiracyjnych, oraz członków struktur cywilnych Polskiego Państwa Podziemnego - wśród nich działaczy ZWZ-AK, BCh, Narodowej
Organizacji Bojowej, Wojskowej Organizacji Ziem Zachodnich, Szarych Szeregów i wielu innych organizacji.
W październiku 1939 r., w Forcie VII, doszło do pierwszej w dziejach ludzkości akcji eksterminacji ludności cywilnej przy użyciu gazu. Zamordowano w ten sposób ok. 400 psychicznie chorych ze szpitala psychiatrycznego w Owińskach oraz z oddziału psychiatrycznego szpitala przy ul, Grobla w Poznaniu. Przez cały czas funkcjonowania obozu przeszło przez niego około 18 000 osób, z tej liczby około 4 500 straciło w nim życie.
W celi numer 58 fortu prezentowana jest obecnie stała ekspozycja upamiętniająca martyrologię Wielkopolan w czasie okupacji hitlerowskiej. Muzeum posiada w swoich zbiorach ponad 3 000 eksponatów. Na uwagę zasługuje bogaty zbiór korespondencji więźniarskiej, przedmioty codziennego użytku wykonane w Forcie VII przez Marię Unierzyską (medaliony z chleba, portfele, słowniczki), jak również rysunki Henryka Wyrwickiego i Nadjeżdy Bójko. Ponadto znajdują się tu gilotyna i pień katowski, będące wyposażeniem celi śmierci więzienia przy ul. Młyńskiej w Poznaniu. Placówka posiada również fotografie i dokumenty osobiste więźniów.