Menu

Muzeum Powstania Wielkopolskiego - facebook | g+ | twitter

Muzeum Ubrojenia - Facebook

WMWN na YouTube

Facebook og鏊ny WMWN

 
 
.
Historia Armii Krajowej

 
POZnan


Samorz康owa Instytucja Kultury
miasta

 
Projekty realizowane przez Muzeum


  
   

Muzeum Armii "Pozna"

zajmuje ocala造 z po穎gi wojennej i nie rozebrany po 1945 r. korytarz kazamatowy, zwany obecnie „Ma陰 奸uz”, faktycznie za b璠帷y Estakad Zachodni Fortu Winiary (Cytadeli), prowadz帷 niegdy do Ma貫j 奸uzy. Muzeum gromadzi eksponaty zwi您ane z histori Wojska Polskiego okresu mi璠zywojennego ze szczególnym uwzgl璠nieniem jednostek wielkopolskich. W swoich zbiorach posiada fotografie, dokumenty, sztandary, bro, umundurowanie oraz wiele innych pami徠ek historycznych i militariów.

Estakada Zachodnia Fortu Winiary (Cytadeli Pozna雟kiej) Korytarz kazamatowy, zwany obecnie „Ma陰 奸uz”, pierwotnie tworzy Estakad Zachodni Fortu Winiary, prowadz帷 do wzniesionej na Wierzbaku Ma貫j 奸uzy. W sytuacji zagro瞠nia pozwala豉 ona (podobnie jak i Wielka 奸uza na Warcie) spi皻rza wody, tworz帷 trudne do przebycia zalewy wokó twierdzy.

Estakada Zachodnia, Ma豉 奸uza i Fort Wojciecha

Rys. Mariusz Wojciechowski

Estakada Zachodnia powsta豉 w latach trzydziestych XIX wieku. S逝篡豉 do komunikacji pomi璠zy Fortem Winiary, a zbudowanym na ko鎍u Ma貫j 奸uzy Fortem Wojciecha (Hake). Tworzy j stromy podjazd oskarpowany od zachodu murem oporowym. Od strony wschodniej skarpa kry豉 38 kazamat ze strzelnicami dla broni r璚znej. Przej軼ie w poprzek estakady umo磧iwia豉 Brama Cmentarna, usytuowana u podnó瘸 Wzgórza Winiarskiego. A do grudnia 1918 roku wszystkie obiekty Cytadeli obsadza造 jednostki pruskie (niemieckie). By造 w鈔ód nich m.in. pododdzia造 18 Pu趾u Piechoty, 46 Pu趾u Piechoty i 6 Pu趾u Grenadierów. Na prze這mie XIX i XX wieku podj皻o decyzj o likwidacji cz窷ci przestarza造ch umocnie twierdzy. Rozebrano wówczas fragment Estakady Zachodniej z Bram Cmentarn, Ma陰 奸uz, a tak瞠 Fort Wojciecha (Hake).

Po odzyskaniu niepodleg這軼i na terenie Cytadeli stacjonowa造 jednostki Wojska Polskiego, m.in. 3 Pu趾 Wojsk Kolejowych, 7 Batalion Telegraficzny, 7 Batalion Sanitarny, 7 Batalion Administracyjny i 7 Szwadron Taborów. W 1939 roku wi瘯szo嗆 z nich wesz豉 w sk豉d dowodzonej przez gen. Tadeusza Kutrzeb Armii „Pozna”. W wyniku kl瘰ki wrze郾iowej Cytadel ponownie obsadzi造 oddzia造 niemieckie (Wehrmacht).
Mimo zniszcze spowodowanych zaciek造mi walkami o twierdz w lutym 1945 roku, ci庵 kazamatowy Estakady Zachodniej ocala. Po wojnie u篡tkowany by przez Zarz康 Zieleni Miejskiej, spe軟iaj帷 funkcje administracyjno – gospodarcze. Wn皻rze korytarza przegrodzono wówczas 軼iankami dzia這wymi, za do odr瑿nych pomieszcze prowadzi造 z zewn徠rz drzwi wej軼iowe wykute w miejscu otworów strzelniczych. W 1974 roku z inicjatywy 鈔odowisk kombatanckich na murze przeciwskarpy ods這ni皻o pierwsz z czternastu tablic upami皻niaj帷ych poszczególne jednostki i formacje Armii „Poznan”.







W latach 1979 – 82 w estakadzie przeprowadzono prace remontowo – budowlane. Umo磧iwi造 one zaadaptowanie jej do potrzeb wystawienniczych. 31 sierpnia 1982 roku we wn皻rzu korytarza kazamatowego otwarto ekspozycj sta陰 Muzeum Armii „Pozna”, wówczas oddzia逝 Muzeum Historii Ruchu Robotniczego im. Marcina Kasprzaka, obecnie – Wielkopolskiego Muzeum Walk Niepodleg這軼iowych w Poznaniu. 

Armia „Pozna”

- by豉 jedn z siedmiu polskich armii przewidzianych do obrony granic kraju w obliczu agresji hitlerowskiej. Formalnie utworzona zosta豉 23 marca 1939 roku. Jej dowódc mianowano genera豉 dywizji Tadeusza Kutrzeb, jednego z najwybitniejszych polskich oficerów sztabowych tego okresu. Podporz康kowano mu sze嗆 wielkich jednostek: cztery dywizje piechoty (14, 17, 25 i 26 DP) i dwie brygady kawalerii (Wielkopolsk BK, Podolsk BK). Ponadto do jego dyspozycji oddano: lotnictwo (eskadry 3 Pu趾u Lotniczego z ζwicy pod Poznaniem), artyleri (7 Pu趾 Artylerii Ci篹kiej), dwie Brygady Obrony Narodowej (Pozna雟ka BON, Kaliska BON), a tak瞠 szereg innych pododdziaów i s逝瘺. Wi瘯szo嗆 tych jednostek mia豉 swój rodowód w Powstaniu Wielkopolskim 1918-1919, a w dwudziestoleciu mi璠zywojennym stacjonowa豉 na terenie Dowództwa Okr璕u Korpusu nr VII (Pozna).
Zadanie armii genera豉 Kutrzeby mia這 polega na os這nie stolicy Wielkopolski, prowadzeniu dzia豉 opó幡iaj帷ych na przedpolu Warty oraz ubezpieczaniu skrzyde s御iednich armii: „ód” i „Pomorze” (tzw. plan operacyjny „Zachód”). W chwili wybuchu wojny na pozycjach wyj軼iowych sta這 ok. 115 tys. 穎軟ierzy – w tym 55 batalionów piechoty i 34 szwadrony kawalerii – dysponuj帷ych: 336 dzia豉mi i mo寮zierzami, 153 dzia豉mi ppanc., 24 dzia豉mi plot., 94 czo貪ami rozpoznawczymi (tankietkami) i samochodami pancernymi, 2 poci庵ami pancernymi i 56 samolotami. Rozpocz皻e 1 wrze郾ia 1939 roku niemieckie uderzenie na Polsk omin窸o rejon, na którym rozlokowano jednostki Armi „Pozna”. Walki ograniczy造 si tu do lokalnych potyczek z si豉mi Grenzschutzu, Landwehry oraz dywersantami.

 Cofaj帷e si armie: „ód” i „Pomorze” wymusi造 odwrót Armii „Pozna” 3 wrze郾ia na gówn lini obrony (jeziora 積i雟kie – jez. Gop這 – Skulsk – rz. Warta – przedmo軼ie „Ko這”), a nast瘼nie, na rozkaz Naczelnego Dowództwa WP, za Wis喚.
Odwrót w stron Warszawy i równoleg貫 szybkie parcie wojsk niemieckich na stolic grozi這 odci璚iem Armii od reszty si. W tej sytuacji, chc帷 utorowa sobie drog za Wis喚, gen. Kutrzeba podj掖 decyzj o wykonaniu zwrotu zaczepnego na po逝dnie w lewe skrzyd這 niemieckich dywizji. W bitwie, do której w dniach 9-16 wrze郾ia dosz這 nad Bzur, naprzeciw dwóch polskich armii: „Pozna” i „Pomorze” stan窸y niemieckie: 8 i 10 Armia z Grupy Armii „Po逝dnie”, 4 Armia z Grupy Armii „Pó軟oc” oraz lotnictwo 1 i 4 Floty Powietrznej. Mimo zaskoczenia przeciwnika i pocz徠kowych sukcesów osi庵ni皻ych w toku ci篹kich walk (m.in. pod 璚zyc, Gór 鈍. Ma貪orzaty, Pi徠kiem), Niemcy szybko opanowali sytuacj, okr捫aj帷 i niszcz帷 polskie oddzia造 w kotle nad Bzur. Rozkazem z 21 wrze郾ia gen. Kutrzeba formalnie rozwi您a Armi „Pozna”. Jednostki, którym przez Puszcz Kampinosk uda這 si przebi do Warszawy broni造 stolicy a do kapitulacji 28 wrze郾ia 1939 roku.
Bitwa nad Bzur by豉 najwi瘯szym starciem kampanii wrze郾iowej. W jej trakcie zmaga這 si ze sob przesz這 650 tys. 穎軟ierzy, z czego ok. 225 tys. po stronie polskiej. Spo鈔ód 115 tys. 穎軟ierzy Armii „Pozna” do stolicy przedosta這 si zaledwie ok. 12 tys., zgin窸o niemal 9,5 tys., 19 tys. odnios這 rany, tysi帷e innych znalaz這 si w niewoli. Mimo i rezultatem bitwy by這 prawie ca趾owite zniszczenie dwóch polskich armii, przyczyni豉 si ona do opó幡ienia kapitulacji Warszawy, po鈔ednio za – Lwowa, oraz do utrzymania po陰cze z Rumuni i utrudnienia dzia豉 niemieckich na Lubelszczy幡ie. Bitwa odegra豉 te wa積 rol polityczn i moraln w dalszej fazie walki z naje寮嬈.

 

Jaros豉w B帷zyk


 

   

 



 



  





 


   
 

Wielkopolskie Muzeum Walk Niepodleg這軼iowych w Poznaniu
Dyrektor Lech Dymarski
Odwach, Stary Rynek 3,
tel. 061 851 72 89
Administracja Muzeum
ul. Wo幡a 12, I p. (C2)
tel. 061 851 72 88


Informacje o ustawieniach/u篡ciu ciasteczek /cookies/
Strona muzeumniepodleglosci.poznan.pl zapisuje informacje w postaci ciasteczek (ang. cookies), czyli ma造ch plik闚 umieszczanych na komputerze u篡tkownika, podczas przegl康ania stron www. Ciasteczka u篡wane s do zapisywania informacji w celach funkcjonalnych (zapami皻ywane s niekt鏎e akcje u篡tkownik闚, jak np. zamkni璚ie okienka informacji, news闚 - co pozwala dostosowa serwis do potrzeb os鏏, kt鏎e odwiedzaj go wielokrotnie.
Ka盥y u篡tkownik mo瞠 sam decydowa o tym w jaki spos鏏 cookies zapisywane s na jego komputerze. Pozwalaj na to ustawienia/preferencje definiowane w przegl康arkach. Domy郵ne ustawienia popularnych przegl康arek (Internet Explorer, Chrome, Firefox, Opera, Safari) pozwalaj na zapisywanie cookies ze strony muzeumniepodleglosci.poznan.pl.

WI犴EJ INFORMACJI O COOKIES >